Στην άκρη του ουρανού; (όχι ακριβώς)

Στα βαγόνια του μετρό γυρνώντας τα απογεύματα διαβάζω στις μικρές αφίσες οι οποίες φιλοτεχνήθηκαν για την φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ποίησης αποσπάσματα από ποιήματα πολιτικού χαρακτήρα. Η αφίσα που βλέπω πιο συχνά είναι εκείνη με το απόσπασμα απο το ποίημα «Η διαθήκη μου» του Μιχάλη Κατσαρού:

«Αντισταθείτε
σ’ αυτόν που χτίζει ένα μικρό σπιτάκι
και λέει: καλά είμαι εδώ.
Αντισταθείτε σ’ αυτόν που γύρισε πάλι στο σπίτι
και λέει: Δόξα σοι ο Θεός

Oι ζωές μας και οι επιλογές μας διαπλέκονται και διασταυρώνονται με τις ζωές και τις επιλογές των άλλων – σιγά το πρωτότυπο. Είναι πιθανή η υπέρβαση; Μπορεί να επιτευχθεί;

Η ταινία «Στην άκρη του ουρανού» του Φατίχ Ακίν αποτελεί μια μεγάλη αντίφαση – αρχικά η ταινία σε προϊδεάζει για μια αφήγηση η οποία θα επιχειρήσει τη σύζευξη/συνάντηση διαφορετικών κόσμων (γερμανικού-τούρκικου, δύσης-ανατολής, ετεροφυλόφιλου-ομοφυλόφιλου, γονιού-παιδιού και ούτω καθεξής). Η ταινία εν τέλει αναλώνεται σε δυαδικές συγκρούσεις οι οποίες αφηγηματοποιούνται και κωδικοποιούνται σε μια συγκίνηση η οποία εκβιάζεται μέσα από τους προκαθορισμένους θανάτους των γυναικών οι οποίες αποφάσισαν να αλλάξουν τη ζωή τους και πλήρωσαν για αυτό με την ίδια τους τη ζωή. Οι επιλογές τους φέρνουν κοντά διαφορετικούς κόσμους αλλά η συνάντηση γίνεται μόνο πίσω από το τζάμι – όπως όταν οι δύο νέες γυναίκες έρχονται σε επαφή για μια τελευταία φορά στη φυλακή:»Oh, East is East, and West is West, and never the twain shall meet/Till Earth and Sky stand presently at God’s great Judgment Seat», έγραφε ο Ράντγιαρντ Κίπλινγκ στη «Μπαλάντα της Ανατολής και της Δύσης». Η Ανατολή και η Δύση μπορούν να συναντηθούν μόνο την Ημέρα της Κρίσης – ο Κίπλινγκ το έγραφε αυτό το 1892, ο Ακίν διατυπώνει ένα ανάλογο επιχείρημα 116 χρόνια αργότερα. Γεγονός της ζωής ή ένας καλά αφομοιωμένος συντηρητισμός; Με κίνδυνο να παρεξηγηθώ τελικά καταλήγω στο συμπέρασμα ότι μπορείς να βγάλεις το σκηνοθέτη από μια παράδοση αλλά όχι και την (οποιαδήποτε) παράδοση από το σκηνοθέτη. Είναι απλουστευτικό το συμπέρασμά μου; Δεν είμαι σίγουρος – είμαι όμως πεπεισμένος ότι η αφήγηση του Ακίν διαχέεται από μια (απλουστευτική) επιθυμία για μια επιστροφή σε μια απλούστερη ζωή χωρίς πολλά δράματα και πολλά μπερδέματα.

Μολονότι ο τίτλος της ταινίας παραπέμπει σε μια πιθανή, επιθυμητή υπέρβαση ο ίδιος ο σκηνοθέτης αρνείται την πιθανότητα οποιασδήποτε αλλαγής και υπέρβασης: «όπου και να πας, εδώ πάλι θα καταλήξεις» – μια ιδιότυπη μοιρολατρεία. Η τελευταία σκηνή της ταινίας μοιάζει σαν απόηχος της τελευταίας σκηνής του Σολάρις του Ταρκόφσκι: ο γιός έχει εντοπίσει τον πατέρα με τον οποίο είχε αποξενωθεί και τον περιμένει στην παραλία να γυρίσει, για να ζητήσει συγχώρεση. Αν στην ταινία του Ταρκόφσκι (η οποία έχει τα δικά της προβλήματα όσον αφορά την εσωτερική της λογική) η συνάντηση πατερα-γιου αποτελεί μια απόδραση προς τον εσωτερικό, άχρονο τόπο της φαντασίωσης, στην ταινία του Ακίν η τελευταία σκηνή εξωτερικεύει την επιθυμία για μια «τακτοποιημένη» αφήγηση η οποία θα διατηρήσει με τον ένα ή τον άλλο τρόπο το status quo το οποίο η ταινία φαινομενικά επιχειρεί να υπονομεύσει.

This entry was posted in Έξω η ζωή είναι πολύχρωμη, Συγγραφείς and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

2 απαντήσεις στο Στην άκρη του ουρανού; (όχι ακριβώς)

  1. Ο/Η Ληδα λέει:

    Ακριβως οπως τα λες ! Κι αν εκλαβουμε τους χαρακτηρες ως πραγματικους ανθρωπους , δεν ειναι σαν οι νεοι να ασχολουντα μονιμως με το παρελθον και τις ριζες τους ;(η γερμανιδουλα αντικομφορμιστρια ομολογει μεσω ημερολογιου οτι ο,τι κανει ειναι σε μιμηση της πρωην χιπισσας μανας/ ο ακαδημαικος τουρκος μετα την ατιμωση του πατερα τα παραταει ολα για να γυρισει πισω στην Τουρκια για να διορθωσει αυτο που συνεβει)λες κι οτι αλλο εχουν κανει στη ζωη τους ειναι εντελως δευτερευον ως προς αυτο-λες κι εκτος απο μαμα μπαμπα πατριδα αλλες ταυτοτητες δεν εχουν οι ανθρωποι…Λες και η σεξουαλικοτητα ή μια φαινομενικα μποεμ ζωη αρκουν για να πιστοποιησουν την προοδευτικοτητα των ηρωων(η του σεναριου)

  2. Ο/Η Tess λέει:

    Πολύ ορθά, πολύ ορθά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s