στο σπίτι της χαράς

funhomecover.jpg

Αρχίζω με τα βασικά: το Fun Home της Alison Bechdel είναι το καλύτερο graphic novel που διάβασα το 2006 (και αυτό δεν το πιστεύω μόνο εγώ). Αγόρασα το Fun Home την τρίτη μέρα των Χριστουγέννων σε βιβλιοπωλείο στο Guildford και το διάβαζα (πολύ) αργά τo βράδυ καθώς το 2006 έπνεε τα λοίσθια. Το είχα δει δυο τρεις φορές στις βόλτες μου στο Λονδίνο στα βιβλιοπωλεία και στα κομικσάδικα αλλά για κάποιο μυστήριο λόγο πάντα το προσπέρναγα. Στο Foyles ήταν σε περίοπτη θέση αλλά ούτε και εκεί με έπεισε. Τα παιδιά στο Gosh (απέναντι από το Βρετανικό Μουσείο) μου μίλησαν με τα καλύτερα λόγια αλλά εγώ δεν ψάρωνα… Το αγόρασα εν τέλει στο Guildford καθώς έψαχνα το Darkness Visible του William Styron και το Like Α Fiery Elephant τη βιογραφία του avant-garde συγγραφέα B.S. Johnson δια χειρός Jonathan Coe (αν εκδοθεί ποτέ το διδακτορικό μου, κάπως σαν το …Fiery Elephant θα ήθελα να είναι η τελική του μορφή). Έπεσα ξανά πάνω στο βίβλιο της Bechdel και για κάποιο λόγο αυτή τη φορά πείστηκα να το αγοράσω. Ευτυχώς.

H Bechdel, γνωστή για δουλειές όπως το Dykes to watch out for, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι «το προσωπικό είναι πολιτικό» ανασύρει στην επιφάνεια την πολυσύνθετη οικογενειακή της ιστορία υφαίνοντας ένα λεπτεπίλεπτο αφηγηματικό ιστό- ένας ιστός ο οποίος διαλύεται με ένα φύσημα του αέρα παρά τη φαινομενική του αντοχή. Η Bechdel επιχειρεί αρχικά να ξεδιαλύνει το μυστήριο γύρω από τη ζωή και το θάνατο του πατέρα της (ήταν αυτοκτονία ή όχι;) και στην πορεία ξεδιπλώνει και το κουβάρι της οικογενειακή της ιστορίας. Η οικογενειακή επιχείρηση της οικογένειας Bechdel είναι ένα γραφείο τελετών ενώ οι γονείς παράλληλα διδάσκουν λογοτεχνία- όπως όμως βλέπουμε στη συνέχεια, οι γονείς της δε διδάσκουν απλά λογοτεχνία αλλά ζουν και τις ζωές τους με λογοτεχνικούς όρους. O τίτλος Fun Home αναφέρεται όχι μόνο στο παρατσούκλι το οποίο είχαν δώσει τα παιδιά στην οικογενειακή επιχείριση αλλά και στο πως ο πατέρας αντιμετώπιζε το σπίτι και την οικογένεια του ως αντικείμενα τα οποία χρειάζονταν φτιασίδωμα, ένα βερνίκι τα οποία θα τα έκαναν να μοιάζουν να είναι άλλα από αυτό το οποίο ήταν στην πραγματικότητα. Το σπίτι (και η οικογένεια του) του Bechdel ήταν έργο ζωής για εκείνον. Ο πατέρας Bechdel, ένας εστέτ closeted ομοφυλόφιλος, επιβάλλει στην οικογένεια του μια ζωή η οποία θα ταίριαζε στον Proust, στον Joyce και στον F. Scott Fitzgerald- η Bechdel αναρωτιέται ξανά και ξανά αν η υποτιθέμενη αυτοκτονία του πατέρα της ήταν εμπνευσμένη από τον Camus.

Η Bechdel πολύ σοφά αποφασίζει να προσεγγίσει το θέμα από πολλές οπτικές γωνίες πηδώντας μπρος-πίσω στην αφήγηση- με αυτό τον τρόπο εστιάζει στο θέμα της («ποιος ήταν ο πατέρας μου; εγώ ποια είμαι;») περιμετρικά. Έτσι, η αφήγηση περιστρέφεται όχι μόνο γύρω από τις μονομανίες του πατέρα της και την πολυπλοκη σχέση που είχε ο πατέρας της με την υπόλοιπη οικογένεια αλλά και γύρω από την πολύπλοκη σχέση που αποκτά η αφηγήτρια με τον πατέρα της λίγο πριν το θανατό του αλλά και μετά το θάνατο του (κυρίως αυτό). ‘Οταν η Bechdel λίγο πριν το θάνατο του πατέρα της ανακοινώνει στους γονείς της ότι είναι λεσβία το νέο γίνεται αποδεκτό σιωπηλά. Σαν να το περίμεναν. Το γράμμα το οποίο στέλνει ο πατέρας στην κόρη αποτελεί μια συγκαλυμμένη αποδοχή και της δικής του ομοφυλοφιλίας. Η Bechdel ξανά και ξανά μας υπογραμμίζει πως εκείνη και ο πατέρας της αποτελούν κομμάτια του ίδιου μωσαϊκού – εν τελει όμως ανήκουν σε διαφορετικά σημεία στο ίδιο μωσαϊκό. Πολύ χαρακτηριστικό το panel όπου βλέπουμε ότι όσο butch είναι η Bechdel άλλο τόσο vanilla είναι ο πατέρας της.

fun-home-barrette.jpg

Όταν η κόρη ανακαλύπτει τη λογοτεχνία και εκεί η αντίστιξη πατέρα και κόρης είναι ακούσια λογοτεχνική. O πατέρας είναι χωμένος μέχρι τα μπούνια στoν μοντερνισμό, το λογοτεχνικό ρεύμα το οποίο εκθειάζει την παρακμή την ίδια στιγμή που την καταδικάζει, η κόρη βουτηγμένη στη φεμινιστική λογοτεχνία η οποία εκθειάζει τη σαρκική ηδονή. Η μυστικοπάθεια του πατέρα ακυρώνεται από την ευθύτητα της κόρης.

Αυτό το οποίο εγώ θεωρώ κατόρθωμα στο συγκεκριμένο βιβλίο είναι ότι η Bechdel αποτυπώνει με τρομερή ακρίβεια την προσωπική-οικογενειακή της ιστορία χωρίς ίχνος νοσταλγίας. Εδώ πρέπει να γίνει μια διευκρίνιση νομίζω: η νοσταλγία μπορεί να απουσιάζει από την αφήγηση της Bechdel αλλά πάντα υπάρχει ένας υποδόριος ελεγειακός τόνος. Η λαχτάρα της νοσταλγίας αντικαθίσταται στο Fun Home από το φάντασμα της απουσίας το οποίο απαραίτητα συνοδεύει κάθε ελεγεία. Ο Κωστής Παπαγιώργης στο δοκίμιο του Ζώντες και τεθνεώτες αναφέρει ότι μετά το θάνατο του αγαπημένου προσώπου «τα πράγματα του νεκρού εξορίζονται αφού πρώτα -ποιος ξέρει σε τι βαθύτητα- έχει συντελεστεί ένα δυσνόητο θρυμμάτισμα των δεσμών που συνέδεαν τον εκλιπόντα με τον οίκο.» (40) Η Bechdel αποτύπωσε στο χαρτί αυτό ακριβώς το «δυσνόητο θρυμμάτισμα των δεσμών»: το θρυμμάτισμα αυτό πάντα συνοδεύεται από τη δημιουργία νέων δεσμών. Είναι όπως όταν βγάζεις ένα δόντι: δημιουργείται μια πληγή από την βίαιη εξαγωγή . Η πληγή από την εξαγωγή κλείνει σε μερικά εικοσιτετράωρα και το σώμα φροντίζει να αναπληρώσει εν καιρώ το κενό στο σαγόνι με κόκκαλο.

This entry was posted in Έξω η ζωή είναι πολύχρωμη, Εμείς και ο κόσμος. Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s